W dniach 20-26 października 2013 r. studenci Wydziału Inżynierii Lądowej uczestniczyli w wyjeździe techniczno-naukowym do Austrii i Niemiec, którego celem było odwiedzenie obiektów związanych z transportem. Wyjazd był finansowany z dotacji celowej na kierunek transport oraz środków własnych uczestników. Zorganizowany został przez członków Koła Naukowego Systemów Komunikacyjnych działającego przy Katedrze Systemów Komunikacyjnych PK.

Celem wycieczki w Austrii był Wiedeń. Pierwszym odwiedzonym obiektem w tym mieście było centrum zarządzania ruchem drogowym, należące do operatora austriackiej sieci autostrad i dróg ekspresowych ASFINAG. Przedstawiciel firmy zaprezentował uczestnikom wycieczki organizacyjne oraz prawne aspekty funkcjonowania nie tylko firmy ASFINAG ale także całej sieci dróg szybkiego ruchu, jak np. obowiązujący model finansowania czy struktura ruchu na drogach. Poruszone zostały także aspekty techniczne, dotyczące np. znaków zmiennej treści. Uczestnicy odwiedzili także stanowiska zarządzania, w których prowadzony jest monitoring tuneli, obsługa znaków zmiennej treści, jak również koordynacja akcji ratunkowych w razie wypadków. Na koniec wizyty zaprezentowano pojazd interwencyjny. Jego wyposażenie stanowią znaki zmiennej treści oraz przyrządy stosowane do usuwania skutków wypadków.

Centrum sterowania ruchem na drogach szybkiego ruchu ASFINAG

Kolejnym obiektem była nastawnia na stacji Wien Hauptbahnhof. Jest to nowy obiekt, zbudowany na potrzeby znajdującej się wciąż w czasie budowy stacji. Uczestnicy wycieczki zapoznali się z informacjami dotyczącymi inwestycji, której efektem będzie nie tylko nowy dworzec główny w Wiedniu, lecz także cała nowa dzielnica. Poza tym zaprezentowany został obszar działania nastawni oraz stanowiska dyżurnych ruchu.

Stanowisko dyżurnego ruchu na stacji Wien Hauptbahnhof

Następnie uczestnicy wycieczki udali się do fabryki firmy Siemens. Odbywa się tam produkcja pojazdów szynowych, a konkretnie produkcja pudeł oraz montaż pozostałych komponentów. Składane tam są tramwaje, pociągi metra oraz wagony osobowe. Uczestnicy wyjazdu prześledzili kompletny proces produkcyjny, od montażu pudła z elementów składowych, poprzez lakierowanie aż do montażu komponentów pochodzących od innych dostawców bądź z innych zakładów produkcyjnych.

Kolejnym obiektem związanym z transportem kolejowym była stacja rozrządowa Wien Kledering. Podczas wizyty w nastawni uczestnicy zapoznali się ze wiadomościami dotyczącymi zarówno samego procesu rozrządzania wagonów jak i całym procesem logistycznym, tzn. zarządzaniem nie tylko rozrządem, ale także wysyłaniem pociągów do poszczególnych odbiorców. Proces ten jest w wysokim stopniu zautomatyzowany, co pozwala uniknąć pomyłek związanych z formowaniem składu, takich jak za duża długość czy za duża masa. Ciekawostką okazał się nietypowy system hamowania wagonów, niewykorzystujący szczęk hamulcowych.
Na koniec wizyty we Wiedniu uczestnicy odwiedzili jedną z siedzib miejskiego przewoźnika Wiener Linien znajdującą się w dzielnicy Erdberg. Były to właściwie dwie wizyty, bowiem uczestnicy odwiedzili zarówno stację obsługi, jak i dyspozytornię metra. W stacji obsługi przedstawiono szczegóły obsługi technicznej oraz przeglądów okresowych a także pokazano infrastrukturę, jak. tokarka podtorowa. Z kolei w dyspozytorni, będącej „sercem” wiedeńskiego metra w którym podejmowane są wszystkie decyzje ruchowe, objaśnione zostały stosowane w tamtejszym metrze systemy sterowania ruchem, podział pracy i zakres obowiązków na poszczególnych stanowiskach (dyżurni ruchu, dyspozytorzy i koordynatorzy) a także niektóre procedury stosowane w razie zakłóceń. Dodatkowo, uczestnicy dowiedzieli się, jakie wymagania trzeba spełnić, aby pracować na stanowiskach ruchowych w Wiener Linien.

Stacja obsługi Erdberg
Dyspozytornia wiedeńskiego metra

Pobyt w Monachium rozpoczął się od wizyty w centrum sterowania ruchem drogowym. Centrum, będące wspólnym przedsięwzięciem władz miasta, powiatu, a także miejscowej policji, odpowiada za nadzór nad ruchem drogowym (jak np. monitoring ruchu w tunelach), sterowanie sygnalizacją świetlną i oświetleniem ulic, lecz także posiada zaplecze techniczne, skąd wysyłane są jednostki wykonujące naprawy. Na stanie znajduje się cała gama pojazdów, pozwalających na wykonywanie rozmaitych zleceń. Poza tym na miejscu przechowywane są elementy oświetlenia, znaki drogowe oraz inne urządzenia bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz, co ciekawe, tabliczki z nazwami wszystkich ulic w Monachium. Taka organizacja pozwala na bardzo szybkie dokonywanie napraw w sytuacji, kiedy jest to konieczne. Szczególnie ciekawa była możliwość porozmawiania z pracownikami zajmującymi się zagadnieniami sygnalizacji świetlnej, w czasie której uczestnicy dowiedzieli się wielu rzeczy na temat stosowanych w Monachium rozwiązań technicznych w zakresie detekcji pojazdów, algorytmów i strategii sterowania sygnalizacją oraz technologii wymiany danych.

Centrum zarządzania ruchem drogowym w Monachium
Magazyn znaków drogowych w monachijskim centrum zarządzania ruchem drogowym

Po wizycie w centrum sterowania ruchem drogowym, uczestnicy wycieczki udali się na lotnisko. Zwiedzanie tego dość nowoczesnego obiektu (oddanego do użytku w latach 90.) było zorganizowane w formie przejazdu po drogach technicznych i kołowania oraz płytach postojowych. Z pokładu autobusu uczestnicy zobaczyli poza samolotami także cały wachlarz pojazdów używanych do obsługi naziemnej. Na koniec wizyty uczestnicy obejrzeli ekspozycję zabytkowych maszyn, gdzie mieli okazję się przekonać, że samoloty pasażerskie z lat 60. pod pewnymi względami wcale nie ustępowały komfortem współczesnym konstrukcjom, głównie jeśli chodzi o przestrzeń dla pasażera.

Airbus A380 – największy samolot pasażerski świata w czasie obsługi naziemnej na lotnisku w Monachium

Ze względu na rozgrywany tego dnia mecz piłkarski pomiędzy zespołami Bayern Monachium i Victoria Pilzno, uczestnicy wyjazdu mieli niezwykłą możliwość zobaczenia z bliska i „przetestowania”, jak zorganizowana jest obsługa transportowa tak dużych imprez masowych. Stając się częścią tłumu opuszczającego stadion Allianz Arena, uczestnicy prześledzili, w jaki sposób następuje regulacja strumienia pieszych tak, aby nie doszło do przepełnienia peronów oraz pociągów metra odwożących kibiców do domu.

Kibice wracający do domu po meczu na monachijskiej Allianz Arena

Pożegnaniem ze stolicą Bawarii była wizyta w zarządzie autostrad Południowej Bawarii. Miejsce pod wieloma względami podobne do już odwiedzonego we Wiedniu, różniło się od niego przede wszystkim wielkością. O ile wiedeńskie centrum obejmowało swoim zasięgiem małe wprawdzie, ale całe państwo, to to w Monachium zarządza ruchem jedynie na obszarze połowy kraju związkowego. Wykonywane zadania pozostają jednak podobne.

W drodze Karlsruhe uczestnicy wyjazdu zatrzymali się w Stuttgarcie, gdzie odwiedzili muzeum firmy Mercedes-Benz. Wystawa, która przedstawia rozwój pojazdów spod znaku trójramiennej gwiazdy, opowiada zarazem o rozwoju całej techniki motoryzacyjnej, bowiem w zasobach muzeum znajdują się nie tylko samochody osobowe, lecz także ciężarowe, autobusy oraz pojazdy specjalne.

Ekspozycja w muzeum firmy Mercedes-Benz a wśród niej również zabytkowe autobusy

Pierwszym z dwóch obiektów odwiedzonych w Karlsruhe było centrum sterowania ruchem kolejowym. Centrum to obejmuje swoim zasięgiem terytorium Badenii-Wirtembergii oraz fragmenty znajdujące się w sąsiednich krajach związkowych. Integruje ono zarządzanie ruchem na wszystkich poziomach z wyjątkiem krajowego. Uczestnicy wycieczki zapoznali się z wyposażeniem stanowisk dyżurnych ruchu, dyspozytorów i koordynatorów. Przedstawiono także działanie systemów umożliwiających predykcję efektów (m.in. opóźnień) podjętych decyzji ruchowych jak również oprogramowanie wspomagające prowadzenie akcji ratunkowych.

Ostatnim obiektem, który odwiedzili uczestnicy wyjazdu było centrum kontroli obszaru ruchu lotniczego. Kontroluje się stamtąd ruch statków powietrznych na ok. 2/3 terytorium Niemiec. Uczestnicy wyjazdu obejrzeli zaplecze techniczne i pomieszczenia w których szkoli się pracowników oraz testuje rozmaite scenariusze awaryjne. Kluczowym punktem było wejście na salę, w której odbywa się kontrola lotów, gdzie uczestnicy wyjazdu mieli wyjątkową możliwość potowarzyszenia kontrolerom w ich pracy na ich stanowiskach oraz porozmawiania o ich pracy.

Konsola kontrolera ruchu lotniczego w centrum kontroli obszaru w Karlsruhe

W drodze powrotnej do Krakowa uczestnicy zatrzymali się w Norymberdze, gdzie wybrali się w podróż pociągiem metra automatycznego. Jest to jedyny taki system w Niemczech i jeden z nielicznych w Europie. Pomijając dyskusyjność takiego rozwiązania, ciekawą rzeczą była możliwość przejechania się pociągiem zaraz za przednią szybą, obserwując drogę z perspektywy maszynisty.

Pociąg metra automatycznego w Norymberdze

Poza wizytami w wymienionych obiektach, ogromną wartość dodaną stanowiła sama możliwość odwiedzenia wspomnianych miast. Nie tylko uczestnicy korzystali w przeważającej mierze z komunikacji publicznej, obserwując zastosowane rozwiązania, lecz także w czasie chodzenia po ulicach obserwowali rozwiązania z zakresu organizacji ruchu, ze szczególnym uwzględnieniem rozwiązań z dziedziny uspokajania ruchu oraz dróg rowerowych.

Zdobyte informacje w odwiedzonych obiektach oraz zaobserwowane rozwiązania transportowe z pewnością zostaną wykorzystane przez uczestników wyjazdu w dalszym toku studiów oraz w przyszłej pracy zawodowej.

Tekst i zdjęcia: Grzegorz Amirowicz