Tramwaj w Alejach (rys. 1) to projekt pojawiający się często w dyskusjach i pracach nad przyszłością sieci transportowej Krakowa, budzący zainteresowanie społeczne. Bezpośrednio pod tą nazwą kryje się pomysł budowy linii tramwajowej wzdłuż Alei Trzech Wieszczów, głównej osi komunikacyjnej przebiegającej w centralnej części Krakowa. W szerszym ujęciu projekt dotyczy także reorganizacji sieci komunikacji zbiorowej w znacznej części miasta, zmiany funkcji Alei w kontekście transportu drogowego (indywidualnego) i koncepcji dużej przemiany środowiskowo-urbanistycznej w śródmieściu Krakowa.

 

ATW i sieć tramwajowa Krakowa

Rys. 1. Tramwaj w Alejach na tle sieci tramwajowej Krakowa.

 

Zarys koncepcji tramwaju w ATW

Rys. 2. Linia tramwajowa w Alejach Trzech Wieszczów – proponowany przebieg wraz z przystankami.

 

Tramwaj w Alejach - zarys koncepcji

Tramwaj w Alejach stanowi jeden z tematów wiodących naszego koła od dłuższego czasu. W dotychczasowych pracach skupiliśmy się na wstępnej analizie koncepcji, pod kątem istniejących uwarunkowań a także potencjalnych skutków i korzyści, jakie może on przynieść. Przyjrzeliśmy się dotychczasowym zamierzeniom inwestycyjnym miasta Krakowa wobec systemu komunikacji w Alejach Trzech Wieszczów i pracowaliśmy nad pomysłami przekształcenia przekroju poprzecznego Alei oraz koncepcji nowych połączeń tramwajowych, wraz z szacunkowymi możliwościami przewozowymi.

 

Rys. 3. Aleje Trzech Wieszczów jako kluczowa oś komunikacji autobusowej Krakowa.

 

Wśród najważniejszych przyczyn i problemów, motywujących do zmiany stanu istniejącego, należałoby wymienić:

  • wyczerpanie przepustowości Alei Trzech Wieszczów – w godzinie szczytu Alejami przejeżdża ok. 4000 pojazdów w całym przekroju, i nie ma już możliwości dalszego usprawnienia możliwości przewozowych pod kątem komunikacji indywidualnej (samochodowej), a wszelka rozbudowa (poszerzenie, węzły bezkolizyjne) w warunkach śródmiejskich nie przyniosłaby żądanej poprawy i doprowadziłaby do dalszego wzrostu ruchu i zatorów drogowych,
  • ograniczone możliwości komunikacji autobusowej – Aleje stanowią kluczowy odcinek w sieci połączeń autobusowych, w przekroju przejeżdża nimi jedna z najwyższych liczb kursów autobusowych (ponad 40 kursów w 1 stronę w godz. szczytu) i minibusowych, a jak wynika z badań, mimo wydzielonych buspasów prędkość linii MPK spada do ok. 15-17 km/h; oprócz tego, autobusy mają mniejsze możliwości przewozowe od tramwajów, są bardziej narażone na utrudnienia wynikające z ruchu ogólnego i w zwartym śródmieściu osiągają gorsze czasy przejazdu,
  • przeciążenie obwodnicy tramwajowej wokół Plant – stanowi ona podstawowy element sieci tramwajowej Krakowa, prowadzący wszystkie ważne relacje, a w godzinie szczytu przejeżdża nią do 36 tramwajów w 1 stronę i jest na granicy swojej przepustowości; nie posiada żadnych alternatywnych połączeń i wszelka awaria paraliżuje ruch komunikacji zbiorowej w obrębie centrum, albo na całej ul. Karmelickiej i odcinku do Bronowic,
  • zaniedbania urbanistyczno-środowiskowo i braki infrastrukturalne – jest to kwestia istotna i znacząca przy jakiejkolwiek analizie komunikacji w Alejach Trzech Wieszczów; obecnie jest to aleja o zwartej, śródmiejskiej zabudowie, która jednocześnie godzi funkcję szlaku tranzytowo-komunikacyjnego, przenosi ruch lokalny, międzydzielnicowy i dalekobieżny, i stanowi mało atrakcyjną przestrzeń publiczną, uciążliwą do życia (hałas, zanieczyszczenia, spaliny – stacja pomiarowa w al. Krasińskiego odnotowuje słynne „1000%” normy smogu); dotkliwe są także braki infrastrukturalne – kiepski stan chodników, brak dróg rowerowych i niedobór miejsc parkingowych.

 

Rys. 4. Opracowywane studium (SUiKZP) – wariant z metrem i niestety bez Tramwaju w Alejach.

 

Plany inwestycyjne Krakowa cechują się niestety brakiem jednoznacznej wizji co do komunikacji w Alejach Trzech Wieszczów. Dokumenty tylko z ostatnich 4 lat zakładają na przemian różne warianty jej rozwoju, tj.:

  • Mapa Inwestycji Komunikacyjnych (2010) – tramwaj tylko w al. Słowackiego, na odcinku Nowy Kleparz – Plac Inwalidów,
  • Katalog Inwestycji Strategicznych (2011) – całkowicie pomija kwestię transportu tramwajowego czy autobusowego w Alejach, za to ogólnie wspomina o przeprowadzeniu nimi tunelu premetra od Nowego Kleparza do al. Konopnickiej,
  • Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego (2013-14) – początkowo rozważano 2 warianty studium; w pierwszym jedna z 3 linii metra przejęłaby ciężar ruchu w osi N-S, ale byłaby odsunięta od Alei; drugi opierał się na dalszym rozwoju sieci tramwajowej i zakładał budowę tramwaju na całym odcinku, aż do Ronda Matecznego; niestety w ostatecznie uchwalonym (pierwszym) wariancie (rys. 4) nie rozważa się tramwaju na żadnym odcinku Alei Trzech Wieszczów, czy też al. Konopnickiej.

 

Budowa linii tramwajowej w Alejach utworzy połączenie o fundamentalnym znaczeniu dla sieci komunikacji zbiorowej, zwłaszcza w zachodniej i centralnej części miasta, a wraz z dalszą rozbudową od Placu Inwalidów w kierunku Mostu Dębnickiego i Ronda Matecznego umożliwi stopniowe zastąpienie komunikacji autobusowej połączeniami tramwajowymi i bardziej efektywne wykorzystanie Alei w sieci transportowej Krakowa. Poniżej przedstawiono 2 propozycje nowej sieci tramwajowej w Alejach Trzech Wieszczów, w etapie pośrednim (do ul. Kościuszki – rys. 5) i docelowym (do Ronda Matecznego – rys. 6):

 

Etap pośredni (Nowy Kleparz – Jubilat)

 

Etap pośredni

Rys. 5. Linie tramwajowe – etap pośredni

 

SIEĆ TRAMWAJOWA (częstotliwości dla godz. szczytu):

- 3 linie podstawowe, f=7.5 [min]:

  • Krowodrza – ATW – Salwator
  • Bronowice – ATW – KST Tunel
  • Bronowice – ATW - Filharmonia

- 4 linie uzupełniające, f=15 [min]

  • Krowodrza – ATW – Bronowice
  • Salwator – ATW – KST Tunel
  • Cichy Kącik – ATW – Teatr Bagatela
  • Cichy Kącik – ATW – Filharmonia

 

SIEĆ AUTOBUSOWA:

- skrócenie linii: 139, 159, 208, 292, 439

- konieczność pozostawienia wielu linii autobusowych

 

 

Etap docelowy (Nowy Kleparz – Rondo Matecznego)

 

Etap docelowy

Rys. 6. Linie tramwajowe – etap docelowy

 

SIEĆ TRAMWAJOWA:

- 3 linie podstawowe, f=7.5 [min]:

  • Krowodrza – ATW – B. Fałęcki
  • Bronowice – ATW – KST Tunel
  • Bronowice – ATW - Podgórze

- 6 linii uzupełniających, f=15 [min]

  • Krowodrza – ATW – Bronowice
  • Salwator – ATW – KST Tunel
  • Cichy Kącik – ATW – Teatr Bagatela
  • Cichy Kącik – ATW – Dębniki
  • Dębniki – ATW – Podgórze
  • B. Fałęcki – ATW - Filharmonia

 

SIEĆ AUTOBUSOWA:

- (roz)budowa pętli autobusowych: Nowy Kleparz, Czarnowiejska, Cracovia, Rondo Grunwaldzkie

- pozostawienie tylko linii aglomeracyjnych i przyspieszonych (304, 501, 503)

 

Projektowana sieć tramwajowa składa się z linii podstawowych o częstym takcie kursowania (założono co 7,5 minuty), przebiegających wzdłuż głównych strumieni ruchu pasażerskiego oraz linii uzupełniających z mniejszym taktem (co 15 minut), stanowiących dodatkowe powiązanie między poszczególnymi odcinkami sieci tramwajowej Krakowa. W przypadku linii na odcinku Nowy Kleparz – Jubilat już jest możliwe stworzenie sensownej sieci połączeń tramwajowych i powiązanie Alei z większą częścią obszaru Krakowa, przy zapewnieniu częstotliwości kursowania rzędu 16-24 tramwajów (w 1 kierunku) na godzinę szczytu. Na tym etapie komunikacja autobusowa nadal odgrywa dużą rolą w korytarzu Alei i możliwe jest skrócenie tylko części połączeń. W etapie docelowym, czyli doprowadzeniu tramwaju do Ronda Matecznego, oprócz utworzenia połączenia o zasadniczym znaczeniu w skali całego miasta i wysokiej dostępności (24 tramwaje w 1 kierunku w godz. szczytu i odjazd co 2-2,5 minuty), Tramwaj w Alejach przejmuje zasadniczą funkcję obsługi komunikacyjnej w tej części Krakowa, a sieć autobusowa zostaje zredukowana do funkcji pomocniczej, dowożąc pasażerów do stworzonych pętli przesiadkowych wzdłuż Alei. Zakłada się jedynie pozostawienie linii aglomeracyjnych i przyspieszonych.

 

Potencjalne skutki i korzyści, jakich można się spodziewać dzięki realizacji projektu Tramwaju w Alejach, to:

  • stworzenie kompleksowego połączenia tramwajowego w centrum Krakowa, o fundamentalnym znaczeniu dla skomunikowania zachodnich części miasta i usprawniającemu ruch w osi N-S,
  • dalszy rozwój sieci Krakowskiego Szybkiego Tramwaju (KST), konsekwentny rozwój komunikacji tramwajowej jako bazowego środka komunikacji w Krakowie i umożliwienie lepszego wykorzystania istniejącego już tunelu KST pod Dworcem Głównym,
  • większa przepustowość (tj. zdolność przewozowa) i bardziej przewidywalne czasy podróży, dzięki zastąpieniu autobusów (możliwości przewozowe 9-12 tys. pas./godz. w 1 kierunku) połączeniami tramwajowymi (12-15 tys. pas./godz. w 1 kierunku) i dalszemu usprawnieniu komunikacji zbiorowej w Alejach Trzech Wieszczów (separacja, priorytet – lepsze prędkości komunikacyjne),
  • wzrost niezawodności systemu tramwajowego i alternatywa dla obwodnicy Plant, istotne zwłaszcza dla obwodnicy tramwajowej wokół Starego Miasta czy odcinków tramwajowych do Salwatora, Cichego Kącika i Bronowic, na których wobec braku równoległych połączeń wszelka awaria paraliżuje ruch tramwajowy na większym obszarze,
  • korzyści urbanistyczne i stworzenie lepszej przestrzeni publicznej, dzięki przebudowie Aleje Trzech Wieszczów mogą nabrać znaczenia jako bulwar śródmiejski i wzrosną jego funkcje pozakomunikacyjne – dzięki czemu Aleje staną się przestrzenią, w której poprawi się jakość życia i będzie bardziej przyjazna do mieszkania czy przebywania,
  • poprawa dostępności okolicznych terenów, co przyniesie dalsze udrożnienie i usprawnienie połączeń w ciągu Alei, a ewentualne zwężenie przekroju Alei kosztem buspasa może rozwiązać problem niedoboru miejsc parkingowych w śródmieściu Krakowa, bez konieczności budowy kosztownych parkingów podziemnych,
  • rozbudowa sieci dróg rowerowych i zachęcenie ludzi do korzystania z rowerów w podróżach w śródmieściu Krakowa, zwłaszcza w połączeniu z rozwojem miejskiej sieci wypożyczalni rowerów,
  • prawidłowa z punktu widzenia idei zrównoważonego transportu i konsekwentna w kontekście prowadzonej od lat polityki transportowej Krakowa.

 

Dalsze prace nad Tramwajem w Alejach

W dalszych pracach przewidujemy bardziej szczegółowe prace nad Tramwajem w Alejach i przygotowanie koncepcji popartej analizami makro- i mikrosymulacyjnymi, mapami sytuacyjnymi i rysunkami przekrojów proponowanych rozwiązań, propozycją reorganizacji sieci komunikacyjnej MPK w Alejach Trzech Wieszczów, wynikami naszych pomiarów, obliczeń itd. (wszystko to już wkrótce!). Chcielibyśmy także, aby projekt linii tramwajowej w Alejach doczekał się większej dyskusji społecznej i wyższej pozycji na liście priorytetów inwestycyjnych miasta, oraz aby stał się przyczynkiem do realizacji projektu, który może korzystnie poprawić funkcjonowanie sieci transportowej Krakowa i wpłynąć pozytywnie na zachodzące przemiany urbanistyczne w naszym mieście.

 

Kontakt: inż. Arkadiusz Drabicki - Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.